Gender
Gender is een transversaal thema van de ontwikkelingssamenwerking. Dat betekent dat er aandacht voor moet zijn in alle programma's en activiteiten van een ngo.
Gender als transversaal thema
De Wet betreffende de Belgische Ontwikkelingssamenwerking, Artikel 11, §2, zegt:
De Belgische Ontwikkelingssamenwerking integreert de volgende transversale thema’s in al haar interventies:
- de genderdimensie, die de empowerment van vrouwen en de gelijkheid tussen mannen en vrouwen in de samenleving beoogt.
- de bescherming van het leefmilieu en van de natuurlijke hulpbronnen, met inbegrip van de strijd tegen klimaatverandering, droogte en wereldwijde ontbossing.
Inspiratiegids gender “Terugblik en inzichten uit 2 jaar werkgroep” vanuit de werkgroep gender.
Deze gids bevat inzichten en informatie die doorheen twee jaar werkgroep gender werden gedeeld door leden. Deze gids is bedoeld om praktische handvatten aan te reiken aan organisaties om aan de slag te gaan met genderrechtvaardigheid. De publicatie is dus geen allesomvattend document met richtlijnen rond genderrechtvaardigheid of een gezamenlijke sectorale visie.
Gender wordt in deze gids vanuit een mensenrechtenbenadering toegelicht, en vanuit het perspectief van een dekoloniale aanpak en een samenwerking op gelijke voet.
Inspiratiegids gender 2025
Voornaamwoorden in een e-handtekening
Traditioneel gebruiken we voornaamwoorden als zij/haar (she/her) en hij/zijn (he/him) wanneer we over iemand praten. Dit is een weerspiegeling van een gender-binair wereldbeeld. De realiteit is echter diverser. Niet iedereen voelt zich thuis binnen deze tweedeling, en voor sommige mensen sluiten deze voornaamwoorden niet aan bij hoe zij zich identificeren.
Om taal beter te laten aansluiten bij de werkelijkheid, gebruiken steeds meer mensen gendersensitieve voornaamwoorden, zoals die/hun in het Nederlands of they/them in het Engels. Deze voornaamwoorden laten toe om over iemand te spreken zonder diens gender te veronderstellen.
Door voornaamwoorden zichtbaar te maken in onze e-handtekeningen, willen we bijdragen aan een inclusiever taalgebruik dat beter aansluit bij de werkelijkheid. Het helpt misverstanden vermijden (bv. in internationale en meertalige contexten), normaliseert het delen van voornaamwoorden en toont respect voor hoe iemand aangesproken wil worden zonder aannames. Bovendien is het een vorm van actief bondgenootschap: wanneer ook mensen die zich wel in de binaire gendernorm herkennen hun voornaamwoorden delen, normaliseren we dit gebruik en verlagen we de drempel voor wie dat wél nodig heeft.
Zoals de Universiteit van Antwerpen stelt: “Individuen, organisaties en bedrijven die genderinclusief taalgebruik hanteren, dragen actief bij tot een inclusievere maatschappij.” Door standaard onze voornaamwoorden toe te voegen aan onze e-handtekening, willen wij daaraan bijdragen als teken van respect, solidariteit en inclusie.
Lees meer over voornaamwoordenAchtergrondinformatie
-
Strategienota Gender in de Belgische Ontwikkelingssamenwerking (2016)
De Belgische ontwikkelingssamenwerking bevordert de gelijkheid tussen mannen en vrouwen en ziet de gendergelijkheid als een vast onderdeel van haar dagelijks werk. Daarom draagt ze bij tot de realisatie van de Duurzame-Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) ten voordele van mannen en vrouwen. Er wordt bijzondere aandacht besteed aan SDG nummer 5: “Gendergelijkheid en empowerment voor alle vrouwen en meisjes bereiken”.
De strategienota van de Directie-Generaal Ontwikkelingssamenwerking en Humanitaire Hulp (DGD) zet de prioritaire krachtlijnen uit voor de interventies van de Belgische ontwikkelingssamenwerking in dit domein.
De strategie is gebaseerd op
Driepuntenbenadering:
- de rechtenbenadering,
- tweesporenbenadering gender: de gender mainstreaming en specifieke acties worden gemengd,
- contextualisering volgens de nationale en lokale prioriteiten.
Vier prioriteiten:
- Educatie en besluitvorming
- Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR)
- Voedselveiligheid, toegang tot natuurlijke hulpbronnen en economische empowerment
- Bescherming van de rechten en strijd tegen geweld (in al haar vormen) gebaseerd op geslacht, met bijzondere aandacht voor de Lesbiennes, Gays, Biseksuelen, Transgenders, Interseksuelen (LGBTI)
Strategienota’s DGD:
-
Het Gender Action Plan 2016-2020 van de EU
Dit 2de gender actieplan van de EU legt de nadruk op vier centrale thema’s:
- De fysische en psychologische integriteit van vrouwen en meisjes verzekeren;
- Het promoten van sociale en economische rechten en verzelfstandiging van vrouwen en meisjes;
- Versterken van de stem en de participatie van vrouwen en meisjes;
- Het veranderen van de institutionele cultuur om de EU engagementen beter te realiseren.
-
Gendercharter
Met het gendercharter tekenden de ANGS van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking een algemeen kader uit om gender toe te passen in alle aspecten van hun organisatiecultuur. Het charter werd opgesteld in 2018 en werd sindsdien door 82 geaccrediteerde ANGS ondertekend.
Elke actor van de civiele maatschappij en institutionele actor die het charter onderschrijft, engageert zich om een positief elan te creëren of te behouden rond gendergelijkheid binnen de eigen organisatie. Elke ondertekenende organisatie zal de nodige acties ondernemen om haar intenties rond gendergelijkheid te realiseren.
-
Gender Inspiratiegids (GSK België)
Deze gids wil inspiratie bieden aan organisaties die gender willen integreren in activiteiten rond Wereldburgerschapseducatie in België: communicatie-, beleids-, educatie-, bewegingswerk en beurzen.
Deze gids groeide vanuit het GSK België dat ook de drijvende kracht was achter het gendercharter. Voor deze inspiratiegids sloegen 11.11.11, Acodev, CNCD/11.11.11, ngo-federatie en Le monde selon les Femmes de handen in mekaar en legden hun oren te luisteren bij hun leden om te peilen naar de bestaande expertise en leervragen.
De gids is beschikbaar in het Frans en het Nederlands.
