Dekoloniseren
Dekoloniseren is erkennen wat uit het koloniale systeem voortvloeit, racisme bestrijden en streven naar gelijkwaardig burgerschap, evenwaardige samenwerking en inclusie.
Erkennen, veroordelen, aanpakken
Dekoloniseren is beginnen met de veroordeling van kolonisatie als een onrechtvaardig en gewelddadig systeem. De kolonisatie zoals ze is: gewelddadig, paternalistisch, roofzuchtig.
Het kolonialisme was/is een fundamenteel onrechtvaardig systeem, dat was gebouwd op uitbuiting van de gekoloniseerde gebieden om in het Westen de groei aan te vuren en welvaart te creëren; op racisme dat die uitbuiting moest rechtvaardigen; op het paternalisme van witte missionarissen en koloniale ambtenaren die de plaatselijke bevolking niet als volwaardige mensen behandelden; en op alomtegenwoordig fysiek en psychologisch geweld om het koloniale systeem op te leggen en af te dwingen.
Waarom is dekoloniseren belangrijk?
Leren uit het verleden
Dekolonisatie begint met het besef dat het verleden sporen nalaat in het heden. Dat structuren en machtsverhoudingen die vandaag bestaan, bepaald worden door wat voorafging en doorleven in onze samenleving, hoe anders die ook lijkt te zijn dan die van lang vervlogen tijden. Wie kijkt naar dat verleden, onbevangen, eerlijk, zonder taboes, leert daaruit wat we vandaag, hier en nu, moeten rechttrekken.
Erfgenaam van een donkere geschiedenis
Onze wereld is de erfgenaam van de kolonisatie. Een geschiedenis van verovering en onderwerping die al voor 1492 begint. Van uitroeiing van oorspronkelijke volkeren, slavenhandel en inlijving van landen als kolonies. Ze uit zich vandaag nog in de internationale economische en politieke machtsverhoudingen en in ideeën en beelden van meerderwaardigheid van witte Europeanen en hun nazaten wereldwijd tegenover iedereen die dat niet is, hier en in Afrika, Azië, de Amerika’s en Oceanië.
Liefdadigheidsvlag
Is een gelijkwaardig partnerschap mogelijk wanneer de ene partner financieel (sterk) afhankelijk is van de andere?
In onze superdiverse samenleving kleurt de ngo-sector nog altijd overwegend wit, wat tot een eenzijdige, witte manier van denken en functioneren leidt. En we hangen ook nog te vaak de liefdadigheidsvlag uit: de witte ngo-medewerker die ‘hulpbehoevenden’ in ‘ontwikkelingslanden’ gaat ‘redden’. Jazeker, er is binnen de sector kritiek op die manier van kijken. Toch lijkt het moeilijk om ze helemaal van ons af te schudden. Ngo’s van de toekomst gaan voor systeemverandering en bestrijden scheve machtsverhoudingen. Ook de neokoloniale Noord-Zuidverhouding waar ze zelf deel van uitmaken.
Integrale aanpak in werkgroep
Met de werkgroep dekoloniseren, gelijkwaardige partnerschappen & ontkokering willen ngo-federatie en 11.11.11 daar verandering in brengen. Sinds februari 2020 komen we geregeld samen met een 25-tal geëngageerde leden om uit te wisselen en na te denken over hoe we dekolonisering in de praktijk kunnen stimuleren. We gaan voor een integrale aanpak die focust op internationale partnerschappen, beeldvorming & taal, inclusie en HR-beleid, antiracisme.
Sinds 2022 zijn de drie werkgroepen geïntegreerd in 1 werkgroep ‘dekoloniseren, ontkokering & gelijkwaardige partnerschappen’.
Er vonden in de werkgroep verschillende peer-2-peer-leersessies plaats voor medewerk.st.ers, leidinggevenden en directrices/-teurs, zodat ze binnen hun organisatie concreet aan de slag kunnen in dekolonisering, gelijkwaardige partnerschappen en ontkokering. Verschillende vormingen vonden plaats over beeldvorming, inclusieve communicatie, inclusieve rekrutering, etc. Ook lieten we diverse onderzoeken uitvoeren (zie verder).
Wil je meedoen?
Wil jij ook aan de slag met dekoloniseren binnen jouw organisatie? Weet je niet waar te beginnen of zoek je een klankbordgroep voor je ideeën? Zoek je een facilitator voor een brainstorm met collega’s over wat dekoloniseren voor jouw organisatie betekent?
Neem contact met ons op en we bekijken samen welke ondersteuning we vanuit de werkgroep ‘dekoloniseren, gelijkwaardige partnerschappen & ontkokering’ kunnen bieden! Je kan ook op elk moment aansluiten in de werkgroep.
This study and toolkit were commissioned by Ngo-federatie and 11.11.11, in collaboration with the working group “Dekoloniseren, Evenwaardige Partnerschappen en Ontkokering”. The research was carried out by UHasselt and LEVL, and is accompanied by a practical toolkit developed by LEVL.
The toolkit and the report complement each other: the report provides the analysis, and the toolkit offers the tools for action.
Research Report: sector analysis on anti-racism
The study examines how structural racism manifests within the sector and evaluates which current measures are effective. It also identifies where important gaps persist, both at organisational and systemic levels. Based on these findings, the study formulates clear recommendations on how the sector can further strengthen its anti‑racism efforts.
The study explores the following findings in detail and provides specific recommendations for each topic:
- Experiences with Racism among BIPOC employees in the NGO sector
- Conceptual Interpretations and Perceptions in the NGO Sector: On Diversity, Decolonization and Anti-Racism
- Internal Barriers Undermining Anti-Racism Efforts within the NGO Sector
- Structural Challenges Impacting Anti-Racism Efforts in the Belgian NGO Sector
- Dekoloniseren – Gelijkwaardige partnerschappen – Ontkokering
Research Report: Tools for antiracism in the Belgian NGO sector
The study assesses how NGOs can strengthen their antiracism efforts.
Download
- Dekoloniseren – Gelijkwaardige partnerschappen – Ontkokering
PPT Research Report_Tools for Antiracism in the Belgian NGO sector
PPT Research Report_Tools for Antiracism in the Belgian NGO sector
DownloadToolkit: practical tools for Anti-racism
Building on the study’s insights, the accompanying toolkit offers practical, accessible and evidence‑based tools that enable NGOs to reinforce their anti‑racism work in a feasible and sustainable way. It supports organisations in translating commitments into concrete, long‑term change.
The toolkit addresses questions such as: What does anti‑racism look like in the daily operations of an NGO? How do you change not only your communication, but also your recruitment processes, governance structures, and ways of engaging partners and stakeholders? And how can small organisations with limited resources and tight staffing do this effectively?
What’s in the toolkit?
The toolkit consists of three parts and nine thematic sets, with annexes you can use immediately:
- Part A – Introduction & Orientation: navigation guide, self‑assessment, and visual roadmap
- Part B – Foundational Framework: concepts on structural racism, power, intersectionality, and participatory engagement
- Part C – From Recommendations to Action: nine sets of recommendations, covering topics such as micro‑aggressions, recruitment, complaint mechanisms, leadership, funding, and advocacy
The annexes include, among others: a recruitment procedure template, a self‑identification form, a diversity scan, and a guide for performance and development conversations.
For every organisation – Regardless of scale
The toolkit is extensive – intentionally so. It reflects the complexity of structural racism. But it is also modular: you do not need to do everything at once. You set your own pace and scope.
Four segments offer a clear starting point for every organisation, whatever its size or resources:
- Diagnosis: Organise one team conversation on power and exclusion. No budget needed – only honesty.
- Structural involvement: Ensure that BIPOC staff and affected communities have meaningful influence.
- Concrete action: Evaluate one existing procedure – recruitment, complaints, or decision‑making – against the criteria in the toolkit.
- Monitoring: Set three measurable goals and review them after six months.
- Dekoloniseren – Gelijkwaardige partnerschappen – Ontkokering
Toolkit: Tools for Antiracism in the Belgian NGO sector
The toolkit offers step‑by‑step guidance to help NGOs strengthen their antiracism work.
Download
- Dekoloniseren – Gelijkwaardige partnerschappen – Ontkokering
Toolkit Roadmap: Tools for Antiracism in the Belgian NGO sector
This visual roadmap accompanies the Toolkit for Anti‑racism in the Belgian NGO Sector. It helps you get started and navigate the toolkit.
Download
- Dekoloniseren – Gelijkwaardige partnerschappen – Ontkokering
PPT Toolkit_Tools for Antiracism in the Belgian NGO sector
PPT Toolkit Tools for Antiracism in the Belgian NGO sector
DownloadIf you would like to consult or print the annexes of the toolkit separately:
- Annex 1: Participatory Work Methods
- Annex 2: Interview Guide Evaluation Matrix
- Annex 3: Application Form Self-Identification
- Annex 4: Development Conversation
- Annex 5: Non Discrimination Code
- Annex 6: Diversity Scan
What’s next?
Together with the working group “Dekoloniseren, Evenwaardige Partnerschappen en Ontkokering” of Ngo-federatie and 11.11.11, we will continue to further develop and follow up on this report and toolkit. Where relevant, we will build bridges to other working groups to ensure coherence and stronger collective impact.
To stay informed, keep an eye on the Ngo-federatie newsletter or register for the mailing list of the working group. For any questions, you can always contact Josfien Fraeyman.
If you would like to receive a printed copy of the toolkit, please contact Josfien Fraeyman. Printed versions will be made available at the office of Ngo-federatie
Binnen de werkgroep keken we in de spiegel. We bundelden inzichten, interessante bronnen, interviews en vormingen tot de inspiratiegids ‘Dekoloniseren. Nu!’.
We dagen met deze publicatie iedereen uit om met een dekoloniale bril naar de eigen werking te kijken en de discussie te voeren. Geen one size fits all, geen stappenplan of checklist, maar stof tot nadenken, tot discussie en actie. Doe je mee?
Lexicon
Deze woordenlijst met termen over dekolonisatie hoort bij de Inspiratiegids ‘Dekoloniseren.Nu!’. Het is ter inspiratie voor Belgische actoren van internationale rechtvaardigheid.
- Interactieve versie (klik om te bezoeken)
- PDF versie
- Dekoloniseren – Gelijkwaardige partnerschappen – Ontkokering
Inspiratiegids Dekoloniseren – NL
Reflectie over wat dekoloniseren betekent, is een essentiële eerste stap naar dekoloniseren in de praktijk. Kijk met een dekoloniale bril naar je eigen werking.
Download
- Dekoloniseren – Gelijkwaardige partnerschappen – Ontkokering
Inspiratiegids Dekoloniseren – FR
La réflexion et la discussion sur la signification et l’importance de la décolonisation constituent un premier pas essentiel vers la décolonisation dans la pratique.
Download
- Dekoloniseren – Gelijkwaardige partnerschappen – Ontkokering
Inspiratiegids Dekoloniseren – EN
Reflection about what decolonization means is an essential first step. With this publication, we challenge everyone to look at their own organization through a decolonial lens.
Download
- Dekoloniseren – Gelijkwaardige partnerschappen – Ontkokering
Inspiratiegids Dekoloniseren – ES
La reflexión y el debate sobre lo que significa la descolonización y por qué es importante constituyen un primer paso esencial hacia la descolonización en la práctica. Con est…
Download- Dekoloniseren – Gelijkwaardige partnerschappen – Ontkokering
Lexicon Inspiratiegids ‘Dekoloniseren.Nu!’ (Pdf)
Deze woordenlijst met termen over dekolonisatie hoort bij de Inspiratiegids ‘Dekoloniseren.Nu!’. Het is ter inspiratie voor Belgische actoren van internationale rechtvaardigheid.
DownloadIn opdracht van ngo-federatie en 11.11.11 werd in 2020 een onderzoek verricht door de UGent rond welke implicaties dekolonisering heeft voor de Vlaamse sector van ontwikkelingssamenwerking.
Lees-, kijk-, luistertips van de werkgroep
- Uitgebreide lees-/kijk-/luistertips van de werkgroep
- BOND (UK): Toolkit on anti-racism & decolonization for organizations
- Bronnen van Partos (Nederland) rond inclusieve communicatie.
- Innovation Hub van Partos met o.a. Power Awareness Tool, Dream Papers over Shift the Power & Series over dekolonisatie van de ngo-sector
- How to decolonise international development: some practical suggestions
- Podcast met Olivia Rutazibwa – Racisme dient een doel
- Kinderen van de kolonisatie – VRTNU
- Oxfam blog #PowerShifts Resources on Anti-Racism in Development and Aid
- OneWorld: Waarom deze ontwikkelingscampagnes echt niet meer kunnen
- https://www.withuiswerk.nl/
- No White Saviours – Decolonize your mind
- Let’s Save Africa – Gone wrong
- One World: “Met deze koloniale taal stoppen we“
- Socius: diversiteit en sociaal-cultureel werk: een vurig pleidooi voor ambitie én nuance
- Ella vzw: handleiding intersectioneel denken
- Diversiteitsdienst Actiris: begeleiding
- Online tool voor een diverse en inclusieve werkomgeving (Unia)
- Campagne Dekoloniseer 2.0 van Hand in hand tegen racisme
- Dekoloniseren - Gelijkwaardige partnerschappen - Ontkokering
Evenwaardige partnerschappen
Samenwerking met partners wereldwijd staat centraal in onze werking. De macht in partnerrelaties is echter vaak scheef verdeeld en weerspiegelt oude koloniale verhoudingen. Hoe bev...
Lees Meer
- Dekoloniseren - Gelijkwaardige partnerschappen - Ontkokering
Voorbij Noord-Zuid, naar een globale aanpak
De grote uitdagingen van onze tijd – klimaat, migratie, ongelijkheid, vergrijzing, waardig werk, leefbare steden – spelen overal. De opdeling Noord-Zuid is voorbijgestreefd.
Lees Meer
- Dekoloniseren - Gelijkwaardige partnerschappen - Ontkokering
Werkgroep dekoloniseren, evenwaardige partnerschappen & ontkokering Noord-Zuid
De werkgroep ‘dekoloniseren, gelijkwaardige partnerschappen & ontkokering’ brengt leden van ngo-federatie en 11.11.11 samen rond de thema’s dekoloniseren, gelijkwaardige part...
Lees Meer